Özet
Türkiye'nin İngiltere'ye ihracatı 2025 yılında bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 9-10 artışla 16,7 milyar dolar seviyesine ulaştı; ikili mal ticareti hacmi 24 milyar doları, hizmetler dahil edildiğinde ise 30 milyar doları aştı. İngiltere, Almanya'nın ardından Türkiye'nin en büyük ihracat pazarlarından biri konumunda. Brexit sonrası yürürlüğe giren Türkiye-İngiltere Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında A.TR yerine EUR.1 belgesi veya menşe beyanı kullanılıyor; iki ülke şu anda hizmetleri ve dijital ekonomiyi de kapsayacak güncellenmiş bir STA için müzakere yürütüyor. Otomotiv, elektronik, mücevher, makine ve tekstil ihracatın büyük kısmını oluşturuyor. Bu rehberde pazarın yapısını, gerekli belgeleri, lojistik seçenekleri ve alıcı bulma stratejilerini adım adım ele alıyoruz.
1. Türkiye–İngiltere Ticari İlişkilerinin Genel Görünümü
Türkiye ile İngiltere arasındaki ticaret hacmi, Brexit'in tamamlandığı 2021 yılından bu yana istikrarlı bir büyüme gösteriyor. Ticaret Bakanlıkları ve TİM verilerine göre 2021'de 17,5 milyar dolar olan yıllık ticaret hacmi, 2025'te 37 milyar doları aştı. Türkiye'nin İngiltere'ye ihracatı 2024 yılında 15,2-15,3 milyar dolar civarında gerçekleşirken, 2025 sonunda yüzde 9-10 artışla 16,7 milyar dolara yükseldi; aynı dönemde İngiltere'den yapılan ithalat da yüzde 6 artışla 7,3 milyar dolar seviyesine ulaştı.
Avrupalı Türk Markalar Birliği'nin aktardığına göre 2025'in son çeyreği itibarıyla dört çeyreklik toplam ticaret hacmi 28,4 milyar sterline ulaştı; hizmet ticareti de dahil edildiğinde bu rakam 30 milyar doların üzerine çıkıyor. İngiltere, Almanya ve ABD ile birlikte Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ilk üç pazar arasında yer alırken, Türkiye de İngiltere'nin ticaret ortakları sıralamasında yaklaşık 18. sırada bulunuyor.
| Yıl | Türkiye → İngiltere İhracat | İkili Ticaret Hacmi | Not |
|---|---|---|---|
| 2021 | — | ~17,5 milyar $ | Brexit sonrası STA'nın ilk tam yılı |
| 2024 | ~15,2 milyar $ | ~22 milyar $ | ITC/Ticaret Bakanlığı verisi |
| 2025 | ~16,7 milyar $ | ~24 milyar $ (mal) / 30 milyar $+ (hizmet dahil) | %9-10 ihracat artışı |
| 2025 (TİM toplamı) | — | 37 milyar $ üzeri | Ticaret Bakanlıkları & TİM verisi |
Not: Kaynak kurumlar arasındaki metodoloji farkları (Ticaret Bakanlığı, ITC/Trademap, TİM, İngiltere ONS) nedeniyle yıllık rakamlarda sapmalar görülebilir; yatırım kararlarında en güncel resmî veri teyit edilmelidir.
2. İngiltere Pazarının Yapısı ve Neden Öncelikli Olmalı?
İngiltere'nin yıllık ithalatı Nisan 2026 itibarıyla ilk kez 1 trilyon dolar barajını aştı; bu büyüklük, Türk üreticiler için hâlâ büyümeye açık bir pazar olduğuna işaret ediyor. İki ülke arasındaki Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi'nin Nisan 2026'da imzalanması ve savunma sanayiinde Eurofighter Typhoon tedarikine ilişkin işbirliğinin derinleşmesi, ticari ilişkileri siyasi düzeyde de destekleyen bir zemin oluşturuyor.
Ancak İngiltere'nin kendi imzaladığı yeni serbest ticaret anlaşmalarının, özellikle otomotiv ve hazır giyim sektörlerinde Türkiye açısından rekabet baskısını artırdığı da görülüyor. Buna karşılık çelik, elektronik ve kimya sektörlerinde son dönemde güçlü bir büyüme yaşanıyor; bu da pazarın sektörel ağırlıklarının zaman içinde değişebileceğini gösteriyor.
3. İngiltere'ye İhracatta Öne Çıkan Sektörler ve Ürünler
ITC verilerine göre otomotiv sektörü, İngiltere'ye yapılan ihracatın en büyük tekil kalemi; İngiltere özellikle hafif ticari araç ihtiyacının önemli bir bölümünü Türkiye'den karşılıyor. Otomotivin ardından elektronik cihaz ve parçaları, değerli taşlar ve metaller, makine-mekanik ürünler ile tekstil ve hazır giyim sektörlerinin her biri 1 milyar doların üzerinde gelir getiren kalemler arasında yer alıyor. Gıda tarafında ise Türkiye, İngiltere'nin kuru kayısı ithalatının yaklaşık yüzde 95'ini tek başına karşılıyor.
| Sektör | Öne Çıkan Ürün Grupları | Rekabet Avantajı / Durum |
|---|---|---|
| Otomotiv | Hafif ticari araçlar, yedek parça | En büyük tekil kalem; rekabet baskısı artıyor |
| Elektronik Cihazlar | Elektronik parçalar ve tüketici elektroniği | Son dönemde güçlü büyüme |
| Değerli Taşlar & Metaller | Altın/gümüş işçiliği, mücevher | İstanbul merkezli tasarım ve işçilik kapasitesi |
| Makine & Mekanik Ürünler | Endüstriyel makineler, ekipman | Rekabetçi maliyet |
| Tekstil & Hazır Giyim | Örme/dokuma giyim, ev tekstili | Diğer STA'lar nedeniyle rekabet baskısı |
| Gıda (Kuru Kayısı, Su Ürünleri) | Kuru kayısı, levrek/çipura | Kuru kayısıda ~%95 pazar payı |
4. Serbest Ticaret Anlaşması ve Genişletilmiş STA Süreci
İngiltere'nin 31 Ocak 2020'de AB'den ayrılmasının ardından, 31 Aralık 2020'de sona eren geçiş döneminde Türkiye ile İngiltere arasındaki ticareti düzenleyen yeni bir tercihli ticaret rejimi müzakere edildi. Türkiye-İngiltere Serbest Ticaret Anlaşması 29 Aralık 2020'de imzalandı ve 1 Ocak 2021'den itibaren, herhangi bir kesinti yaşanmadan uygulanmaya başlandı. Anlaşma esas olarak sanayi ürünlerini kapsıyor; hizmetler, dijital ekonomi ve yatırım gibi alanlar mevcut anlaşmanın dışında kalıyor.
Bu eksikliği gidermek üzere iki ülke, Genişletilmiş (Güncellenmiş) Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerini sürdürüyor; sektör temsilcileri bu sürecin 2026 yılı içinde tamamlanmasını bekliyor. Londra'da gerçekleştirilen sekizinci dönem Ortak Ekonomik ve Ticaret Komitesi (JETCO) toplantısında bir eylem planı ve karşılıklı tanıma anlaşması imzalandı; bu adımlar, ikili ticaretin mal ticaretinin ötesine taşınması yönünde somut bir ilerleme olarak değerlendiriliyor.
A.TR Artık Geçerli Değil
İngiltere, Brexit ile birlikte AB Gümrük Birliği'nin ve dolayısıyla Türkiye-AB Gümrük Birliği çerçevesinin dışında kaldı. Bu nedenle İngiltere'ye yönelik sevkiyatlarda A.TR Dolaşım Belgesi kullanılamıyor; gümrük vergisi muafiyeti için Türkiye-İngiltere STA kapsamında düzenlenen EUR.1 Dolaşım Sertifikası veya ihracatçının faturaya eklediği "menşe beyanı" gerekiyor.
5. Gerekli Belgeler ve İngiltere İthalat Mevzuatı
EUR.1 veya menşe beyanının yanı sıra, ürünün İngiltere'de piyasaya arz edilebilmesi için çoğu sanayi ürününde artık CE değil, İngiltere'nin kendi uygunluk işareti olan UKCA (UK Conformity Assessed) gerekiyor. UKCA'nın zorunlu hale gelme tarihi geçmişte birkaç kez ertelenmiş olsa da, ürün grubuna göre güncel durumun GOV.UK üzerinden teyit edilmesi öneriliyor. İthalatçı firmanın İngiltere'de geçerli bir EORI numarasına sahip olması da gümrük işlemlerinin sorunsuz ilerlemesi için ön koşul.
| Belge | Amaç | Düzenleyen / Sağlayan Taraf |
|---|---|---|
| EUR.1 Dolaşım Sertifikası | STA kapsamında gümrük vergisi muafiyeti | Ticaret/Sanayi Odaları |
| Menşe Beyanı | Faturada beyan yoluyla tercihli tarife | İhracatçı firma |
| UKCA İşareti | İngiltere teknik mevzuatına uygunluk | Üretici / yetkili kuruluş |
| Ticari Fatura & Çeki Listesi | Satış işlemi ve sevkiyat içeriği kaydı | İhracatçı firma |
| İthalatçı EORI Numarası | İngiltere gümrüğünde işlem yapabilme yetkisi | İthalatçı firma (İngiltere) |
Dikkat Edilmesi Gerekenler
EUR.1 belgesi, ürünün STA'nın menşe kurallarını sağlamadığının sonradan tespit edilmesi hâlinde geçersiz sayılabiliyor; bu durumda vergi farkı ihracatçıdan talep edilebiliyor ve cezai işlem uygulanabiliyor. UKCA ile CE gereklilikleri büyük ölçüde örtüşse de aynı ürün değildir; ihracat öncesi ürün grubunun güncel UKCA statüsünün doğrulanması gerekiyor.
6. Lojistik: Limanlar ve Nakliye Rotaları
Türkiye'den İngiltere'ye deniz yoluyla yapılan konteyner sevkiyatlarında Felixstowe, London Gateway ve Southampton limanları başlıca giriş noktaları arasında yer alıyor. Karayolu ve Ro-Ro taşımacılığında ise Avrupa üzerinden ilerleyen TIR hattı, Dover-Calais geçişi ile İngiltere'ye ulaşıyor; bu rota orta hacimli ve esnek teslimat takvimi olan yükler için tercih ediliyor. Hızlı teslimat gerektiren yüksek değerli ürünlerde (mücevher, elektronik bileşen) hava kargoda Heathrow Havalimanı öne çıkıyor.
| Rota | Taşıma Türü | Uygun Olduğu Ürün Grubu |
|---|---|---|
| Felixstowe | Konteyner (deniz) | Yüksek hacimli, zaman baskısı düşük yükler |
| London Gateway | Konteyner (deniz) | Büyük hacimli perakende sevkiyatları |
| Southampton | Konteyner (deniz) | Otomotiv ve genel kargo |
| Dover – Karayolu (Avrupa üzeri) | TIR / Ro-Ro | Orta hacimli, esnek teslimat takvimi olan yükler |
| Heathrow Havalimanı | Hava kargo | Mücevher, hassas elektronik, numune sevkiyatları |
7. Pazara Giriş Stratejileri: Doğru Alıcıyı Bulmak
İngiltere pazarında başarı, otomotiv ve hazır giyim gibi rekabetin arttığı sektörlerde doğru alıcı segmentini bulmakla doğrudan ilgili. Sektörel fuarlar, gümrük ve ithalat verisine dayalı hedefli araştırma ve doğrulanmış B2B platformları üzerinden yürütülen sistematik bir tarama süreci en sağlıklı sonuçları veriyor. Kuru kayısı örneğinde olduğu gibi, bazı niş ürün gruplarında Türkiye zaten baskın tedarikçi konumunda; bu tür alanlarda pazar payını korumak, yeni segmentlere girmekten daha az maliyetli olabiliyor.
"İngiltere'de Brexit sonrası kurulan yeni düzen hâlâ evrim geçiriyor; UKCA ve genişletilmiş STA süreçlerini takip etmeyen firmalar, doğru fiyatlandırma yapsalar bile gümrükte beklenmedik gecikmeler yaşayabiliyor. Biz projelerimizde önce mevzuat durumunu netleştiriyoruz, sonra alıcı görüşmelerine geçiyoruz."
8. Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
İngiltere pazarına girerken en sık karşılaşılan sorunlar arasında A.TR belgesinin yanlışlıkla kullanılmaya çalışılması, UKCA gerekliliğinin ihmal edilmesi, EUR.1/menşe beyanının anlaşma kurallarına uygun düzenlenmemesi ve otomotiv/hazır giyim gibi rekabetin arttığı sektörlerde fiyatlandırmanın güncellenmemesi yer alıyor. Genişletilmiş STA müzakerelerinin sonuçlanma süreci de orta vadeli yatırım kararlarını etkileyebilecek bir gelişme olarak yakından takip edilmeli.
9. İhracat Kontrol Listesi
| Adım | Kontrol Noktası |
|---|---|
| 1 | Ürün için UKCA gerekliliği ve güncel statüsü GOV.UK üzerinden teyit edildi mi? |
| 2 | EUR.1 Dolaşım Sertifikası veya menşe beyanı başvurusu yapıldı mı? |
| 3 | İthalatçının geçerli bir İngiltere EORI numarası var mı? |
| 4 | Lojistik rota netleştirildi mi (deniz/Felixstowe, karayolu/Dover, hava/Heathrow)? |
| 5 | Hedeflenen sektörde (otomotiv, hazır giyim) fiyat rekabeti güncel verilerle değerlendirildi mi? |
| 6 | Alıcı/distribütör referansları teyit edildi mi? |
10. Sıkça Sorulan Sorular
11. Sonuç
İngiltere, Brexit sonrası kurulan yeni ticaret düzenine rağmen Türkiye için büyüklüğü, siyasi zemindeki güçlenme eğilimi ve niş ürün gruplarındaki güçlü konumuyla stratejik önemini koruyor. Bu potansiyeli sürdürülebilir kılmak için A.TR yerine EUR.1/menşe beyanı sürecinin doğru yönetilmesi, UKCA gerekliliklerinin eksiksiz takip edilmesi ve rekabetin arttığı sektörlerde fiyatlandırma stratejisinin güncel tutulması gerekiyor. Genişletilmiş STA müzakerelerinin sonuçlanması, önümüzdeki dönemde bu pazarı hizmetler ve dijital ekonomiye de taşıyabilecek bir dönüm noktası olabilir.
İngiltere Pazarına Yapılandırılmış Bir Giriş mi Planlıyorsunuz?
ALF Danışmanlık ekibi, STA ve UKCA süreç yönetiminden doğrulanmış alıcı eşleştirmesine kadar tüm süreci sizin için yönetir.
Görüşme PlanlayınReferanslar
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Kolay İhracat Platformu — İngiltere Ülke Analizi — kolayihracat.gov.tr
- Haberler.com, "Brexit'in 10. Yılı: Türkiye-İngiltere İlişkilerinde Stratejik Ortaklık Dönemi" — haberler.com
- EKOTÜRK, "Türkiye–İngiltere Ticaret Hacminde Yükseliş Öngörülüyor" — ekoturk.com
- Endeks24, "Türkiye İngiltere Ticaretinde Yeni Ortaklık Dönemi Başlıyor" — endeks24.com
- T.C. Ticaret Bakanlığı, "UKCA İşareti: Adım Adım Kılavuz" — ticaret.gov.tr
- İMMİB, "İngiltere Serbest Ticaret Anlaşması Hk." — immib.org.tr
- İthalat Akademi, "A.TR mi, EUR.1 mi, Menşe Şahadetnamesi mi?" — ithalatakademi.com
- SW London, "Türkiye - Birleşik Krallık Ticari İlişkileri: 2025 Yılı Değerlendirmesi" — sw-london.co.uk