Özet
Irak, 2024 yılında 11,84 milyar dolarlık ihracatla Türkiye'nin en büyük dördüncü pazarı konumunda; iki ülke arasındaki toplam dış ticaret hacmi 2025'te 14,5 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Türkiye ile Irak arasında Serbest Ticaret Anlaşması veya Gümrük Birliği bulunmadığından ihracatta gümrük vergisi ödeniyor; ayrıca incelemeye tabi ürünlerde her sevkiyat öncesinde COSQC yetkili kuruluşlarından CoC (Uygunluk Sertifikası) alınması gerekiyor. Habur Sınır Kapısı, Türkiye'nin Kapıkule kadar stratejik önem taşıyan ana kara ihracat kapısı; 2026'da peron sayısı 24'ten 32'ye çıkarıldı. IKBY'de merkezi hükümetle yaşanan ASYCUDA gümrük otomasyonu uyuşmazlığı çifte vergilendirme riski doğurabiliyor. Öte yandan Kalkınma Yolu Projesi, Basra Körfezi'nden Avrupa'ya uzanacak yeni bir lojistik koridor olarak 2026'da ilk inşaat adımlarının atılmasını bekliyor.
1. Genel Görünüm: Türkiye-Irak Ticaret İlişkisi
Irak, coğrafi yakınlığı ve güçlü ticari bağları sayesinde uzun yıllardır Türkiye'nin en önemli ihracat pazarlarından biri. 2024 yılında Irak'a yapılan ihracat 11,84 milyar dolara ulaşarak Almanya, ABD ve Birleşik Krallık'ın ardından Türkiye'nin dördüncü büyük ihracat pazarı oldu. 2025 yılının ilk yarısında ise Türkiye'nin komşu ülkelere (Azerbaycan, Bulgaristan, Gürcistan, İran, Irak, Suriye ve Yunanistan) ihracatı %4,8 artışla 13,3 milyar dolara yükselirken, bu grup içinde en yüksek ihracat yaklaşık 5 milyar dolarla yine Irak'a gerçekleşti. Aralık 2025'te tek ay bazında Irak'a yapılan ihracat 1,336 milyar dolar seviyesindeydi ve Irak, o ay Almanya, Birleşik Krallık ve ABD'nin ardından dördüncü sırada yer aldı.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın Temmuz 2026'da Habur Sınır Kapısı'nda yaptığı açıklamaya göre, üç yıl önce Türkiye-Irak dış ticaret hacmi 20 milyar dolara yaklaşmışken, geçen yıl (2025) itibarıyla ihracat ve ithalat toplamı 14,5 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu gerileme, Irak'ta yaşanan bütçe baskıları, petrol gelirlerindeki dalgalanma ve 2025 Ekim ayındaki genel seçimler sonrası hükümet değişikliğiyle ilişkilendiriliyor. Temmuz 2026'da göreve başlayan Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi liderliğindeki yeni hükümetle birlikte, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin yeniden ivme kazanması bekleniyor.
| Gösterge | Değer | Dönem |
|---|---|---|
| Türkiye'nin Irak'a ihracatı | 11,84 milyar $ | 2024 (yıllık) |
| Türkiye'nin Irak'a ihracatı | ~5 milyar $ | 2025 Ocak-Haziran |
| Türkiye'nin Irak'a ihracatı | 1,336 milyar $ | 2025 Aralık (tek ay) |
| Toplam dış ticaret hacmi (ihracat+ithalat) | 14,5 milyar $ | 2025 (yıllık) |
| Toplam dış ticaret hacmi (zirve dönem) | ~20 milyar $ | ~2022 (pandemi sonrası) |
| Türkiye'nin ihracat pazarları sıralamasında yeri | 4. sıra | 2024-2025 |
2. Gümrük Vergisi Rejimi ve Serbest Ticaret Anlaşması Durumu
Türkiye ile Irak arasında bir Serbest Ticaret Anlaşması veya ortak bir Gümrük Birliği bulunmuyor; bu nedenle Irak'a yapılan ihracatta, ürünün Irak gümrük tarife cetvelindeki sınıflandırmasına göre gümrük vergisi ödeniyor. Irak Merkezi Hükümeti, yerli sanayiyi petrol dışı sektörlerde geliştirmek amacıyla zaman zaman belirli ürün gruplarında ithalat yasağı veya ilave gümrük vergisi kararları alabiliyor; özellikle yerli ilaç sanayisini destekleme söylemi son dönemde öne çıkan konulardan biri.
İki ülke arasındaki ticari ve teknik ilişkiler, Türkiye-Irak Ekonomik ve Ticaret Ortak Komitesi (JETCO) ile Karma Ekonomik ve Teknik İşbirliği Komitesi (KEK) mekanizmaları üzerinden yürütülüyor. 4 Mayıs 2018 tarihli KEK 18. Dönem Toplantısı Mutabakat Zaptı'nda, Türk Standartları Enstitüsü'nün (TSE) Irak'a yapılacak ihracatta sevk öncesi inceleme işlemini gerçekleştirecek yetkili kuruluş olarak tanınması kararlaştırılmış olsa da, bu düzenlemenin fiiliyata geçirilmesine yönelik girişimler halen sürüyor.
3. Sevk Öncesi İnceleme (SÖİ) ve CoC Sertifikası Süreci
Irak'a ihracatta en dikkat edilmesi gereken konulardan biri, belirli ürün kategorilerinde uygulanan Sevk Öncesi İnceleme (SÖİ) zorunluluğu. Bu uygulama, Irak Merkezi Standardizasyon ve Kalite Kontrol İdaresi (COSQC) tarafından yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşları eliyle yürütülüyor; yetkilendirilmiş başlıca kuruluşlar arasında Bureau Veritas, TÜV Austria, Applus Norcontrol, Intertek International, Baltic Control ve TÜV Rheinland Middle East yer alıyor. İncelemeye tabi ürün gruplarında, ihracatçı yetkili kuruluşun internet sitesinden temin ettiği talep formuyla başvuru yapıyor; denetim sonucunda düzenlenen CoC (Certificate of Conformity - Uygunluk Sertifikası) gümrük işlemleri için ibraz ediliyor.
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) bölgesine yapılan ihracatta ise kalite kontrol ve uygunluk denetimi, IKBY Planlama Bakanlığı'na bağlı Standartlar ve Kalite Kontrol Kurumu (KSQCA) tarafından yürütülüyor; KSQCA, merkezi hükümetin COSQC kurumuyla eşgüdüm halinde çalışmayı hedefliyor.
SÖİ Maliyetini Fiyatlandırmaya Yansıtın
SÖİ uygulaması, belge başvuru ücretlerinin yüksekliği ve incelemeye tabi ürünlerde her sevkiyat öncesinde yeniden belge temin edilmesi gerekliliği nedeniyle ihracatçılar için ek maliyet ve zaman kaybı doğurabiliyor. Bu maliyetlerin, ithalatçıyla fiyat ve teslim koşulu görüşülürken baştan hesaba katılması, sevkiyat teriminin de belge süreci dikkate alınarak planlanması öneriliyor.
"Irak pazarında birçok ihracatçı, SÖİ sürecini son anda hatırlıyor ve bu da sevkiyatın limanda veya sınır kapısında beklemesine yol açıyor. Oysa hangi ürün grubunun incelemeye tabi olduğu ve hangi yetkili kuruluşun kullanılacağı, teklif aşamasında netleştirilebilecek bir konu. Aynı şekilde IKBY ile merkezi hükümet arasındaki gümrük uygulama farkları da güncel takip gerektiriyor; bu farkındalık, sevkiyatın öngörülen sürede ve öngörülen maliyetle tamamlanmasını doğrudan etkiliyor."
4. Habur Sınır Kapısı ve Kara Taşımacılığı
Habur Sınır Kapısı, Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın ifadesiyle "en az Kapıkule kadar önemli" bir ihracat kapısı ve Türkiye'nin Irak'a yaptığı ihracatın büyük bölümü bu kapıdan gerçekleşiyor. 2026'nın ilk yarısında kapıdan günlük ortalama 1.409 ticari araç girişi ve 1.468 ticari araç çıkışı kaydedildi; 2025 yılında ise günlük ortalama 1.894 ticari araç girişi ve 1.926 ticari araç çıkışı gerçekleşmişti. Bekleme süreleri açısından 2026 verilerine göre Türkiye'ye giriş yönünde ortalama 5,6 saat, çıkış yönünde ise ortalama 1,5 saat bekleme yaşanıyor.
Kapasiteyi artırmak amacıyla Habur Gümrük Kapısı'nda modernizasyon çalışmaları kapsamında peron sayısı 24'ten 32'ye çıkarıldı; bu yatırım sınır geçişlerinde hız ve verimliliği artırmayı hedefliyor. Bununla birlikte, diğer sınır kapılarında olduğu gibi Habur'da da mevsimsel ve dönemsel yoğunluklar yaşanabiliyor; bu nedenle sevkiyat planlamasında güncel yoğunluk verilerinin takip edilmesi öneriliyor.
5. IKBY Pazarı ve Çifte Vergilendirme Riski
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY), kendine has idari ve ticari yapısıyla Türk ihracatçılar için ayrı bir değerlendirme gerektiriyor. Irak merkezi hükümeti, gümrük gelirlerini ve yurt dışına yapılan ödemeleri daha etkin takip etmek amacıyla 1 Aralık 2025'te Gümrük Verileri Otomasyon Sistemi'ni (ASYCUDA) Habur-İbrahim Halil Gümrük Kapısı'nda da yürürlüğe koydu. Ancak IKBY, bu sistemi kendi tarafında henüz uygulamaya almadığından, bazı taşımalarda merkezi hükümet ile IKBY arasındaki uygulama farkı, ihracatçılar için ek harç veya çifte vergilendirme riski doğurabiliyor.
IKBY Sevkiyatlarında Güncel Durumu Teyit Edin
Irak'ın diğer gümrük kapılarında 2024'ten bu yana ASYCUDA üzerinden işlem yürütülürken, Habur-İbrahim Halil hattındaki uyumsuzluk sürüyor. Konunun çözümüne yönelik JETCO mekanizması kapsamında görüşmeler devam ediyor; IKBY'ye düzenli sevkiyat yapan ihracatçıların, gümrük müşavirleri aracılığıyla güncel uygulamayı her sevkiyat öncesinde teyit etmesi öneriliyor.
Buna karşın Habur Gümrük Kapısı üzerinden geçen kaçakçılıkla mücadele faaliyetleri de sürüyor; 2023-2026 arasında binlerce olayda kaçak ticari eşyaya el konulmuş olması, bölgedeki ticaretin sıkı bir gümrük denetimi altında yürütüldüğünü gösteriyor. Bu çerçevede belgelerin ve menşe/uygunluk kayıtlarının eksiksiz tutulması, IKBY pazarında sorunsuz bir ihracat süreci için kritik önem taşıyor.
6. Kalkınma Yolu Projesi: Yeni Lojistik Koridor
Kalkınma Yolu Projesi, Irak'ın Basra Körfezi'ndeki Al-Faw Limanı'ndan başlayıp yaklaşık 1.200 kilometrelik kara yolu ve çift hatlı demiryolu ile Türkiye sınırındaki Ovaköy'e ulaşan, oradan Mersin Limanı ve Avrupa'ya bağlanan çok modlu bir taşımacılık koridoru olarak tasarlandı. Proje, 22 Nisan 2024'te Bağdat'ta Irak, Türkiye, Katar ve BAE arasında imzalanan Mutabakat Zaptı ile resmiyet kazandı; Irak tarafındaki yatırımın maliyetinin yaklaşık 17 milyar dolar olacağı öngörülüyor. Türkiye tarafında ise Şanlıurfa-Ovaköy arasında 331 kilometrelik yeni otoyol ve ilgili demiryolu bağlantıları planlanıyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 21 Temmuz 2026'da gerçekleştirdiği Bağdat ziyaretinde yeni Irak hükümetiyle -Başbakan Ali ez-Zeydi, Ulaştırma Bakanı Vehb Selman el-Hasenî ve İletişim Bakanı Mustafa Cabbar Sened ile- görüştü. Uraloğlu, projenin finansmanında önemli ilerleme sağlandığını, petrol karşılığı finansman dahil farklı modellerin değerlendirildiğini ve 2026 içinde ilk inşaat çalışmalarının başlatılmasının hedeflendiğini açıkladı; finansman ve izin süreçleri tamamlandığında projenin yaklaşık 4-5 yılda tamamlanabileceğini belirtti. Nihai kararın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı arasında yapılacak görüşme sonrasında netleşmesi bekleniyor.
Tamamlandığında Kalkınma Yolu, Körfez ülkelerinden gelen yüklerin Süveyş Kanalı'na alternatif bir kara güzergahıyla Avrupa'ya ulaşmasını sağlayarak, Türkiye'nin Orta Koridor ile birlikte bölgesel bir lojistik merkezi haline gelme hedefini güçlendirecek; Irak'a ihracat yapan firmalar için de orta-uzun vadede yeni ve öngörülebilir bir taşıma alternatifi anlamına gelecek.
7. Sektörel Fırsatlar ve Başlıca İhraç Ürünleri
Türkiye'nin Irak'a ihracatında öne çıkan başlıca ürün grupları arasında mobilya, inşaat malzemeleri, gıda ürünleri, hazır giyim ve plastik/kağıt ambalaj malzemeleri yer alıyor. Türkiye, savaş sonrası yeniden inşa projeleri ve konut/otel yatırımlarının hızlanmasıyla büyüyen Irak mobilya pazarında en büyük tedarikçilerden biri konumunda; Çin düşük fiyatla rekabet etse de Türk üreticiler kalite ve tasarımda öne çıkıyor. İnşaat malzemelerinde yalıtım, tesisat ve metal yapı ürünleri en yüksek katma değeri sunan kalemler arasında.
Gıda sektöründe buğday unu, bisküvi, çikolatalı mamuller, margarin, ayçiçeği yağı, tavuk eti, yumurta ve kuru baklagiller talep gören ürünler arasında; ayrıca demir-çelik boru ve profil, izole kablo, dokunmuş halı, turunçgil ve salça gibi ürünler de düzenli ihracat kalemleri arasında yer alıyor. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, coğrafi yakınlığı sayesinde Irak'a yönelik ihracatta özellikle Gaziantep merkezli olmak üzere önemli bir üretim ve sevkiyat üssü konumunda.
Irak'tan Türkiye'ye yapılan ithalatta ise altın, petrol yağı kalıntıları, hurda plastik ve kağıt ile sığır derisi gibi ürünler öne çıkıyor; bu da iki ülke arasındaki ticaretin büyük ölçüde tek yönlü (Türkiye'den Irak'a) bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor.
8. Kontrol Listesi
- İhraç edilecek ürün SÖİ/CoC kapsamında mı, hangi yetkili kuruluştan (Bureau Veritas, Intertek, TÜV vb.) sertifika alınacak netleştirildi mi?
- Irak gümrük tarife cetveline göre uygulanacak gümrük vergisi oranı ve varsa ilave vergi/ithalat kısıtlaması kontrol edildi mi?
- Sevkiyat IKBY bölgesine yönelikse, ASYCUDA uyumsuzluğu kaynaklı çifte vergilendirme riski güncel olarak teyit edildi mi?
- Habur Sınır Kapısı için güncel yoğunluk ve bekleme süresi verileri kontrol edilerek termine tampon süre bırakıldı mı?
- Ticari fatura, çeki listesi, CMR/TIR Karnesi ve menşe belgesi eksiksiz hazırlandı mı?
- Ödeme şekli (peşin, teyitli akreditif, mal mukabili) alıcı geçmişine göre doğru belirlendi mi?
- SÖİ/CoC ve gümrük vergisi kaynaklı ek maliyetler fiyatlandırmaya yansıtıldı mı?
9. Sıkça Sorulan Sorular
10. Sonuç
Irak, Türkiye için hem hacim hem de coğrafi yakınlık açısından vazgeçilmez bir ihracat pazarı olmaya devam ediyor; ancak bu pazarda başarı, gümrük vergisi rejiminin, SÖİ/CoC belge sürecinin ve Habur Sınır Kapısı'ndaki güncel lojistik koşulların yakından takip edilmesini gerektiriyor. IKBY'de yaşanan gümrük otomasyonu uyuşmazlığı gibi kısa vadeli riskler, doğru danışmanlık ve güncel bilgiyle yönetilebilir hale geliyor; Kalkınma Yolu Projesi gibi büyük ölçekli altyapı yatırımları ise orta-uzun vadede Irak ve Körfez bölgesine yönelik ihracatta Türkiye'nin elini güçlendirecek yeni bir lojistik koridor vaat ediyor. Yeni Irak hükümetiyle kurulacak diyaloğun da katkısıyla, doğru sektörel odaklanma ve belge/gümrük süreçlerinin sağlam yönetimi, Irak pazarında sürdürülebilir büyüme için kritik önem taşıyor.
Irak Pazarına Açılırken Yanınızdayız
ALF Danışmanlık ekibi, SÖİ/CoC süreçlerinin yönetiminden gümrük vergisi hesaplamalarına, Habur lojistiğinin planlanmasından IKBY pazarına özgü risklerin değerlendirilmesine kadar Irak'a ihracatınızı uçtan uca destekler.
Görüşme PlanlayınReferanslar
- T.C. Ticaret Bakanlığı, "Irak Pazar Bilgileri 2026" — ticaret.gov.tr
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Ticarette Teknik Engeller Portalı, "Irak - Ticarette Teknik Engeller"
- TİM Ekonomik Araştırmalar, "Irak Ülke Bilgi Notu", Ekim 2025
- Anadolu Ajansı, "Türkiye'nin İhracatı 2025'te 273 Milyar 361 Milyon Dolar Oldu", Ocak 2026
- TRT Haber, "Ticaret Bakanı Bolat, Habur Sınır Kapısı'nı Ziyaret Etti", Temmuz 2026
- Milliyet, "Kalkınma Yolu'nda Çalışmaların Bu Sene Başlaması Hedefleniyor", Temmuz 2026
- Cumhuriyet, "Irak'ta Merkezi Hükümet ile IKBY Arasındaki Anlaşmazlık Ticareti Vurdu: İhracatçıya Çifte Vergi!", Temmuz 2026
- Kolay İhracat Platformu, T.C. Ticaret Bakanlığı, "Irak Ülke Analizi"